پاسخ دوم : ( فناء ) به معناى از بين رفتن ، بى اثر شدن و حلول به معناى ورود و جذب شدن است و اين دو در باطن و فضاى روح و جان صورت مىگيرد و لذا اين تعبيرها به جهان مادى و ظاهرى مربوط نمىشوند بلكه مراد اينست كسانى كه با تمام وجود همراه با عشق و محبت شديد مطيع خدا گرديده و چنان تسليم خالص يافته‌اند كه در همه احوالاتشان فقط خدا را نشان مىدهند و خود را با تمام امكاناتشان در اين اعتقاد محو ساخته اند كه روح و جانشان و تمام اعضاى بدن ، اعم از آرزوها و اميدها ، سعى و تلاشها ، تحصيل و تدريس و تعليم‌ها و . . . همه را به خدا و خشنوديش بذل كرده‌اند . ديگر خود را چيزى حتى ذره هم نمىدانند و نمىبينند و به مقام تسليم محض رسيده‌اند اين را ( فناء ) گويند مثلًا حضرت اميرالمومنين در خدا چنان فانى شده با اينكه مىدانست تروريست‌هاى قريش به منزل پيامبر ( ص ) حمله مىكنند تا او را بكشند بخاطر مرضات خدا در رختخواب پيامبر ( ص ) خوابيد و خود را در تيررس شمشيرها و نيزه‌ها قرار داد و تا جان جانان را خطر نرسد يا عمروبن عبدود را بر زمين زد و بعد او را رها كرد وقتى كه از علتش پرسيدند فرمود : او بر صورتم آب دهان انداخت احساس كردم چه اگر در آن لحظه او را بكشم بخاطر خدا نباشد چون ناراحت بودم چند قدم فاصله گرفتم تا اخلاصم به خدا در انجام هر عملى صدمه نخورد ، نمونه‌هاى زياد در اين زمينه وجود دارد بهر حال ياران امام حسين ( ع ) چنان در ايشان فانى شده بودند كه با هيچ بهانه و توجيهى دوست نداشتند از حضرت جدا شوند در شب عاشورا حضرت همه را آزاد گذاشت و فرمود دست زنان و بچه‌ها را بگيريد و در دل شب از مسيرهاى مطمئن بسوى وطن و زندگى خويش برويد و من هيچ توقعى از شما ندارم و در روز قيامت شكايتى نخواهم كرد و . . . اگر كسى دنبال بهانه و توجيهات مشروع و معقول بود قطعاً زمينه فراهم شده بود چون كه امام